Чацвер, 28 Жнівень 2025 09:48

30 чэрвеня 2025 г. — 130 гадоў з дня нараджэння Івана Іванавіча Васілевіча (1895–1938), савецкага ваеннага дзеяча

Іван Іванавіч Васілевіч нарадзіўся 30 чэрвеня 1895 г. у в. Падстарынь Слонімскага павета Гродзенскай губерні (цяпер Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці) у сялянскай сям’і. У 1914 г. скончыў чатырохкласнае гарадское вучылішча і двухкласную лясную школу. З настаўніцкай семінарыі яго выключылі за чытанне нелегальнай літаратуры.

З лютага 1915 г. у Рускай імператарскай арміі, чатыры месяцы вучыўся ў Чугуеўскім ваенным вучылішчы і быў выпушчаны прапаршчыкам з залічэннем па армейскай пяхоце. У час Першай сусветнай вайны, будучы малодшым афіцэрам, ваяваў на Заходнім фронце — у 118-м пяхотным Шуйскім палку 30-й пяхотнай дывізіі, быў камандзірам роты.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі падтрымаў бальшавікоў. З мая 1917 г. з’яўляўся членам РСДРП(б). У 1917 г. абіраўся членам Тульскага гарадскога выканкама, удзельнічаў ва ўстанаўленні Савецкай улады ў Тульскай губерні. У 1918 г. абіраўся членам Крашэўскага і Баранавіцкага павятовых выканкамаў.

Са снежня 1918 г. І. І. Васілевіч у Чырвонай арміі, камісар палка. Быў удзельнікам Грамадзянскай і Савецка-польскай войнаў. Ваяваў на Заходнім участку атрадаў заслоны, у Заходняй арміі на Заходнім фронце. Камандаваў чырвонагвардзейскім атрадам, ротай і батальёнам 146-га стралковага палка, быў назначаны ваенным камандзірам 151-га стралковага палка 51-й брыгады 17-й Ніжагародскай стралковай дывізіі, у якой пасля значыўся начальнікам палітаддзела і памочнікам камандзіра па палітычнай частцы. У баях быў паранены і кантужаны.

У 1921–1923 гг. — начальнік палітаддзела 17-й дывізіі. Праходзіў ваенна-акадэмічныя курсы вышэйшага камандна-начальніцкага складу пры Ваеннай акадэміі РККА, спецыяльныя курсы пры Усходнім факультэце Ваеннай акадэміі РККА імя М. В. Фрунзэ.

З 1923 г. з’яўляўся памочнікам начальніка пры Упраўленні забеспячэння Маскоўскай ваеннай акругі. Быў ваенным камандзірам 36-й Забайкальскай стралковай дывізіі ў г. Чыта. З верасня 1924 г. узначальваў Сібірскую ваенную акругу. У 1925 г. прыняў камандаванне 78-га Казанскага стралковага палка 26-й Златавустаўскай стралковай дывізіі. У 1926–1927 гг. працаваў ваенным саветнікам Паўднёва-кітайскай групы ваенных саветнікаў. З кастрычніка 1927 г. узначальваў Закаўказскую ваенна-падрыхтоўчую школу Чырвонай арміі, а праз год быў памочнікам камандзіра 12-й стралковай дывізіі імя Сібрэўкама ў г. Омску.

У канцы 1928 г. І. І. Васілевіч перабраўся ў Беларусь. З 1928 г. начальнік і ваенком Аб’яднанай беларускай ваеннай школы ў г. Мінску. Школа камплектавалася курсантамі пераважна з карэннага насельніцтва. Выпускала камандзіраў узводаў стралковых часцей і камандзіраў батарэй. Большасць дысцыплін выкладалася на беларускай мове. Кандыдат у члены ЦК КП(б)Б (1930–1932), член ЦВК БССР (1929–1932).

У 1932 г. І. І. Васілевіч назначаны камендантам Гродзекаўскага ўмацаванага раёна Асобай Чырванасцяжнай Далёкаўсходняй арміі. У 1936 г. камандаваў 26-м стралковым корпусам у пасёлку Сергіеўскі Гродзекаўскага раёна Усурыйскай вобласці.

І. І. Васілевіч узнагароджаны ордэнамі Леніна (1936), Чырвонага Сцяга (1928), Працоўнага Чырвонага Сцяга Беларускай ССР (1932).

У 1937 г. Іван Васілевіч быў арыштаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР па абвінавачванні ва ўдзеле ў ваеннай змове. 25 жніўня 1938 г. прыгавораны да расстрэлу. Прысуд быў прыведзены ў выкананне ў той жа дзень. У 1957 г. пастановай Ваеннай калегіі рэабілітаваны пасмяротна.

У 1975 г. на радзіме І. І. Васілевіча, на будынку Падстарынскай школы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

 

Матэрыял падрыхтаваны ў 2025 г.

Івацэвіцкай цэнтральнай раённай бібліятэкай імя П. Пестрака.

Русак Т. С., бібліёграф аддзела абслугоўвання

і інфармацыйна-бібліяграфічнай работы

 

  1. Васілевіч Іван Іванавіч// Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 1997. Т. 4. С. 22.
  2. Камінскі, М. І. Васілевіч Іван Іванавіч / М. І. Камінскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. Мінск, 1994. Т. 2. С. 227.
  3. Камінскі, М. І. Васілевіч Іван Іванавіч / М. І. Камінскі // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1970. Т. 2. С. 612.
  4. Касько, В. Ад беззаконня да прававой дзяржавы : [аб трагічным лёсе ваеннага дзеяча І. І. Васілевіча] / В. Касько // Памяць. Івацэвіцкі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 1997. С. 138–140.
  5. Дулебо, А. И. Мемориальная доска Василевичу Ивану Ивановичу : [д. Подстаринь] / А. И. Дулебо // Свод памятников истории и культуры Белоруссии. Брестская область. Минск, 1990. С. 213.
  6. Дулеба, Г. І. Мемарыяльная дошка Васілевічу Івану Іванавічу : [в. Падстарынь] / Г. І. Дулеба // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Брэсцкая вобласць. Мінск, 1984. С. 191.
  7. Герасімаў, В. М. Аб’яднаная беларуская вайсковая школа / В. М. Герасімаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. Мінск, 1993. Т. 1. С. 26.
  8. Гапееў, В. Вуліца імя Ракасоўскага ёсць, вуліца імя Васілевіча павінна з'явіцца ў нашым райцэнтры : [пра ваеннага дзеяча І. І. Васілевіча, ураджэнца в. Падстарынь] / Валерый Гапееў // Івацэвіцкі веснік. 2021. 3 лістапада. С. 5.
  9. Каляда, М. Ад салдата да генерала : [новыя даныя аб жыцці і дзейнасці І. І. Васілевіча] / М. Каляда // Кастрычнік. 1991. 6 верасня.
  10. Руціч, Л. Паміраць не хацеў… : [пра І. І. Васілевіча] / Л. Руціч // Кастрычнік. Івацэвічы, 1989. 4 ліпеня.
  11. Коляда, М. От солдата до генерала : [о военном деятеле И. И. Василевиче] / М. Коляда // Заря. 1985. 15 июня.
  12. Каляда, М. Генерал з Падстарыні : [пра І. І. Васілевіча] / М. Каляда // Кастрычнік. Івацэвічы, 1972. 22 лютага.

Дадатковая інфармацыя

Чытаць 19 разоў Апошняя змена Чацвер, 28 Жнівень 2025 10:00