Пятніца, 09 Кастрычнік 2026 08:48

20 красавіка 2026 г. — 60 гадоў з дня нараджэння Эдуарда Станіслававіча Дубянецкага (1966–2020), гісторыка, пісьменніка, паэта, публіцыста, культуролага

Эдуард Станіслававіч Дубянецкі нарадзіўся 20 красавіка 1966 г. у в. Чудзін Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Бацька Станіслаў Фёдаравіч Дубянецкі (1940–2022) — беларускі філосаф, палітолаг, публіцыст, у 1960-я гг. працаваў настаўнікам матэматыкі Чудзінскай сярэдняй школы. Эдуард скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна (1988).

Пасля заканчэння ВНУ быў пакінуты на сваім факультэце працаваць малодшым навуковым супрацоўнікам навукова-даследчай лабараторыі гісторыі. У 1992–2004 гг. навуковы і старшы навуковы супрацоўнік Нацыянальнага навукова-асветніцкага цэнтра імя Ф. Скарыны (Скарынаўскі цэнтр). Абараніў кандыдацкую дысертацыю «Межнациональные отношения в Беларуси в 20-е годы ХХ в.». Кандыдат гістарычных навук (1995).

У 2004–2015 гг. Эдуард Дубянецкі быў вядучым навуковым супрацоўнікам аддзела тэорыі і гісторыі беларускай культуры Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка. Даследаваў праблемы міжнацыянальных адносін на Беларусі ў ХІХ–ХХ стст., нацыянальнага характару і этнічнай самасвядомасці беларусаў, узаемаўплываў ментальнасці і нацыянальнай культуры, суадносін язычніцкіх і хрысціянскіх элементаў у беларускім фальклоры, развіцця айчыннай культуры ва ўмовах глабалізацыі.

Аўтар папулярных навукова-даведачных і асветніцкіх кніг для школьнікаў і шырокага кола чытачоў. Сярод іх серыя выданняў у рамках праекта «Ганаруся табой, Беларусь!» выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі», прысвечаная выбітным дзеячам айчыннай гісторыі (Сымону Буднаму, Васілю Цяпінскаму, Казіміру Нарбуту, Яну Снядэцкаму і інш.). Шэраг кніг падрыхтаваў у сааўтарстве з С. Ф. Дубянецкім, П. Брыгадзіным, Л. Лойка, І. Кузняцовым. Адзін з аўтараў энцыклапедычнага даведніка «Асветнікі зямлі беларускай. Х – пачатак ХХ ст.» (2001).

Свае мастацкія творы Эдуард Дубянецкі пачаў публікаваць у рэспубліканскім друку (часопісы «Полымя», «Маладосць», «Дзеяслоў», газета «Літаратура і мастацтва»). Выдаў паэтычныя зборнікі «Душы маёй няскончаны палёт» (2011) і «Покліч самотнага неба» (2013). Вершы аўтара вылучаюцца глыбокім псіхалагізмам, філасофскім роздумам над метафізічнымі праблемамі быцця, чалавечымі пачуццямі і гістарычным мінулым.

Напісаў і апублікаваў каля сотні вершаў у розных формах і жанрах. Артыкулы, вершы, эсэ і рэцэнзіі друкаваліся ў айчынным і замежным перыядычным друку, калектыўных зборніках і выданнях. Займаўся перакладамі вершаў замежных аўтараў на беларускую мову (у прыватнасці, украінскіх паэтаў).

На працягу многіх гадоў Эдуард Станіслававіч кіраваў паэтычнай студыяй «Палітра радасці» пры Беларускім таварыстве інвалідаў. Студыя базіравалася ў гарадской бібліятэцы № 5 г. Мінска. Дапамагаў аўтарам з інваліднасцю развіваць творчыя здольнасці, праводзіць літаратурныя мерапрыемствы, рыхтаваць творы да публікацыі.

У вершы «Нідзе і паўсюль» паэт прароча напісаў: «І адчуваць: / Цябе няма / Нідзе ў гэтым свеце Божым, / І ў той жа час ты ёсць паўсюль, / Ў травінцы кожнай, кожным дрэве, / У кожнай кветачцы на лузе…».

Э. С. Дубянецкі заўчасна памёр ад інфаркту 25 лютага 2020 г. у Мінску, пахаваны на Заходніх могілках.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2026 г.

Ганцавіцкай цэнтральнай раённай бібліятэкай імя В. Ф. Праскурава.

Кулан Алена Юр’еўна, бібліёграф аддзела абслугоўвання і інфармацыі


Працы і творы Э. С. Дубянецкага

  1. Асветнікі Беларусі. Іван Фёдараў, Пётр Мсціславец, Спірыдон Собаль / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2018. – 64 с.
  2. Асветнікі Беларусі. Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Уладзіслаў Сыракомля, Вінцэсь Каратынскі / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2018. – 64 с.
  3. Асветнікі Беларусі. Ян Баршчэўскі, Ян Чачот, Ігнат Дамейка / Эдуард Дубянецкі / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2017. – 72 с.
  4. Асветнікі Беларусі. Лаўрэнцій Зізаній, Мялецій Сматрыцкі, Казімір Лышчынскі / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2017. – 64 с.
  5. Асветнікі Беларусі. Казімір Семяновіч, Георгій Каніскі, Марцін Пачобут-Адляніцкі / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2017. – 64 с.
  6. Асветнікі Беларусі. Казімір Нарбут, Ян Снядэцкі, Анёл Доўгірд / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2017. – 64 с.
  7. Асветнікі Беларусі. Сымон Будны, Васіль Цяпінскі, Іпацій Пацей / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2016. – 72 с.
  8. Асветнікі Беларусі. Ефрасіння Полацкая, Кірыла Тураўскі, Францыск Скарына / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі (БелЭн), 2016. – 72 с.
  9. Покліч самотнага неба : вершы, паэма / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : Кнігазбор, 2013. – 204 с.
  10. Душы маёй няскончаны палёт : кніга паэзіі / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : Кнігазбор, 2011. – 124 с.
  11. Сусветная культура: ад старажытнасці да нашых дзён : папулярны энцыклапедычны даведнік / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : БелЭн, 2001. – 240 с.
  12. Таямніцы народнай душы : кніга для вучняў / Эдуард Дубянецкі. – Мінск : Народная асвета, 1995. – 47 с.
  13. Дубянецкі, Эдуард. Спатканні на прыпынках лёсу : [рэцэнзія на кнігу паэзіі А. Замкоўскага «Наступны прыпынак»] / Эдуард Дубянецкі // Літаратура і мастацтва. 2019. 18 студзеня (№ 3). С. 7.
  14. Дубянецкі, Эдуард. У наструненай цішыні : [аб кнізе Міколы Пракаповіча «Прытулак памяці»] / Эдуард Дубянецкі // Літаратура і мастацтва. 2018. 23 лістапада (№ 46). С. 6.
  15. Дубянецкі, Эдуард. Патрэба пераадолення : [пра раман Зінаіды Дудзюк «На парозе раю»] / Эдуард Дубянецкі // Літаратура і мастацтва. 2018. 17 жніўня (№ 32). С. 6.
  16. Дубянецкі, Эдуард. Загадкі Стральцова : [эсэ да 80-годдзя паэта Міхася Стральцова] / Эдуард Дубянецкі // Дзеяслоў. 2017. № 1(86). С. 268–275.
  17. Дубянецкі, Эдуард. Вандроўнік у прасторы і часе : [пра адметны творчы шлях паэта Алеся Разанава] / Эдуард Дубянецкі // Літаратура і мастацтва. 2017. 8 снежня. (№ 49). С. 7.
  18. Дубянецкі, Эдуард. Унікальны менталітэт беларусаў / Эдуард Дубянецкі // Беларуская думка. 1994. № 12.
  19. Дождь-художник : [стихи] / Эдуард Дубенецкий ; перевод Татьяны Бородули // Нёман. 2014. № 9. С. 89–90.
  20. Дубенецкий, Э. С. Толерантность белорусов: миф или реальность? : основные предпосылки духовной жизнедеятельности народа / Э. С. Дубенецкий, Н. Ф. Гребень // Народная асвета. 2012. № 7. С. 74–79.

Аб жыцці і творчасці Э. С. Дубянецкага

  1. Дубенецкий Эдуард Станиславович // Корзенко Г. В. Историки Беларуси в начале ХХІ столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. Минск : Белорусская наука, 2007. С. 100.
  2. Дубянецкі Эдуард Станіслававіч // Беларускі фальклор : энцыклапедыя : [у 2 т.]. Мінск, 2005. Т. 1. С. 444–445.
  3. Дубянецкі Эдуард Станіслававіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. Мінск, 2003. Т. 6, кн. 2. С. 380.
  4. З чарады Страцім-Лебедзя... : [памяці Эдуарда Дубянецкага] // Наша слова. 2020. 4 сакавіка (№ 10). С. 5.
  5. Пазняк, А. Памёр навуковец з Чудзіна : [памяці гісторыка, пісьменніка, публіцыста Эдуарда Дубянецкага] / Аляксандр Пазняк // Ганцавіцкі час. 2020. 27 лютага (№ 9). С. 5.

Дадатковая інфармацыя

Чытаць 16 разоў